Skip to content

NĐCLNH Úc Châu

Increase font size Decrease font size Default font size default color light color
Home Các Bài Viết Bút ký Nhớ Lưu Nhơn Nghĩa!
Nhớ Lưu Nhơn Nghĩa! PDF Print E-mail
Written by Đoàn xuân Thu   
Tuesday, 13 October 2009 07:36
Nhớ Lưu Nhơn Nghĩa!

Thời niên thiếu của Lưu Nhơn Nghĩa, ông thân chỉ mong cho hia biết chữ để lo mấy cái xe hàng, biết đi Nam Vang bổ hàng, coi đồ đạc giá cả lên xuống, tập mần ăn với người ta. Còn bà mẫu chỉ muốn “Thôi về xứ mình làm thầy giáo, tiếp nhà buôn bán..”.
Nhưng một chuyện, với người ta là chuyện nhỏ, nhưng đối với tiệm Phong Hưng lại là một biến cố làm thay đổi cả cuộc đời Lưu Nhơn Nghĩa sau này.
“Năm đó, Commandos Maroc đổ bộ, say rượu phá phách xóm làng dữ quá, ông Quận ra lệnh cấm bán rượu cho Maroc, nhưng nó vào tiệm mua không bán, nó phá tan hoang cửa tiệm.”
Thân phụ Lưu Nhơn Nghĩa bị bắt buộc bán nên bị phạt nặng. Thiệt là tức! Ông chỉ muốn sống bình yên, buôn bán lấy lời đặng nuôi con ăn học, khôn lớn nên người. Làm thầy giáo làng cũng được. Nhưng trên đe dưới búa, bị bức hiếp bất công nên ông muốn Lưu Nhơn Nghĩa “ráng đi cours cò, cours đội, quan một”để khỏi bị chúng ăn hiếp chứ ông nào muốn con mình học cao chức lớn, ỷ thế lạm quyền đi bức hiếp người ta; chứ hỏng lẽ ở nhà trốn quân dịch để mỗi lần “ông Trưởng Chi Cảnh Sát mới đổi lại, phải tốn một mớ, rồi ông Thiếu Úy Quân Cảnh, Trưởng Ban Nhân Dân Tự Vệ, ... đủ thứ. Khi đãi người này, phải mời người khác, ăn ngập mặt mà cứ dọa đòi thêm.”
Thế là Lưu Nhơn Nghĩa tha phương, xa Xà Tón, ra Châu Đốc, rồi lên Sài Gòn... đi học, rồi tốt nghiệp ĐHSP, ra trường, động viên, rồi biệt phái, đi dạy, đi tu nghiệp ở New Zealand trước ngày miền Nam sụp đổ vài tháng. Lưu Nhơn Nghĩa may mắn, không phải “Cũng liều đi biển đi sông. Lâu ngày biệt tích chẳng mong người về”...
Từ tha phương đến tha hương, Lưu Nhơn Nghĩa trôi giạt từ New Zealand đến Germany cuối cùng là Brisbane, Queensland, Australia. Thiệt là xiết kể bao ngậm ngùi, cay đắng trên bước đường lưu lạc theo lời hia kể:

“Đầu năm 1981, trời tuyết mịt mùng, đang thất nghiệp, một bà Đức đi tới, bà ngoắt tôi lại, rồi mở bóp lục lọi được 5 Đức mã đưa cho tôi, biểu đi mua Handschuh (bao tay). Cầm 5 DM trong tay, mang cái ơn chừng nào trả.

...Một bà Gypsy vuốt bàn tay tôi, "thưa ông , ông có muốn biết tương lai gần cũng như xa không ?"
Tôi mệt mõi trả lời "Bà ơi, tôi là người Việt Nam tỵ nạn, đâu có tiền, đâu có tương lai".

Đi nhiều, biết nhiều, bầm dập như chiếc lá bay trong trời bão loạn, càng làm Lưu Nhơn Nghĩa thương nhớ cái chợ quận đìu hiu nơi cố thổ mà hia gọi là vùng an vui của tuổi thơ mình hơn nữa. Với Lưu Nhơn Nghĩa, cuống rún vẫn chưa lìa để:

“Nếu ai hỏi tôi muốn đến Paris đô hội hay về thăm con đường bờ kinh đêm, có đóm nhang cúng trời, tôi chọn con đường bờ kinh đêm”
Mà thiệt vậy, gần cuối đời, Lưu Nhơn Nghĩa bay về quê cũ:

“Cuối năm 2000, sau khi bà già mất, tôi về Việt Nam thăm quê cũ sau 25 năm, vừa chuẩn bị đất đai mang tro cốt bà về chôn bên ông già cho tròn ý nguyện người quá cố.
Tôi đi thẳng về nhà cũ, căn nhà che chở tôi thời thơ dại, bao nhiêu kỷ niệm, ngày nay nhà đã đổi chủ, cất lại.
Người chủ trẻ nhìn tôi dò xét, rồi chợt la lên:

" Củ, củ về hồi nào vậy "
“Ừ, Củ mới về tới”.

Thiếu tiểu ly gia đại lão hồi,
Hương âm vô cải phát mao tồi,
Nhi đồng tương kiến bất tương thức,
Tiếu vấn khách tùng hà xứ lai?
(Hạ Tri Chương)

Bé đi, già mới về nhà,
Tiếng quê vẫn thế, tóc đà rụng thưa.
Trẻ con trông thấy hững hờ,
Cười ồ, hỏi khách lại từ phương nao.
(Trần Trọng Kim).

Khi có vợ, có con, có chìm, có nổi, có đói, có no...mới thấm, Lưu Nhơn Nghĩa hiểu và thương ông thân mình hơn. Mà ổng chết mất đất rồi...còn đâu mà trả hiếu...

“Từ chưn núi leo dốc lên mả ông già, đây là lần đầu tiên có đứa con ruột về thăm bây giờ nằm góc núi bơ vơ.
"Hia Xái ơi, Nghỉ nó về đốt nhang cho Hia đó, phù hộ cho nó mạnh giỏi ".
Bộ áo quần Triều Châu mặc tới rách, nhịn ăn cho con đi học, sợ con ra đời bị hiếp đáp, "ráng đi cours Cò, cours đội, quan một" ngày nay con có nên thân gì, 26 năm mới về thăm mộ...
Họ ngạc nhiên thấy tôi giữ lại cái bàn toán cũ, cái cân cũ, ngày xưa ông già tôi cân dây chì, đinh bán.
Tôi đúng là " khùng" như thời còn nhỏ.

Hai lăm năm xa xứ, một phần tư thế kỷ, như Từ Thức về trần, cảnh cũ đà biến mất... và bạn xưa... họ đã chết hết rồi;

“Hồn ma thằng Chùn, thằng Ðực hủ tiếu hiện về trong giấc chiêm bao rủ đi hớt cá lia thia”.
Hỏi cây, hỏi thú “Hết rồi !”
Hỏi chim, hỏi cá, hỏi người “Còn đâu !”

Để đêm Xà Tón, đi coi hát dù kê , cảm tuồng thân lưu lạc, thời thế nhiễu nhương, Lưu Nhơn Nghĩa lại chạnh nghĩ đến phận mình.
Tên cướp đưa cây dao gổ hùng hổ định chặt đầu cô gái, hỏi ,"nhà mầy ở đâu ?"
Cô gái lắc đầu , " Tôi không có nhà "
Hắn thét, "Cha mầy ở đâu ?"
Cô gái sụt sùi ," Tôi không có cha ."
Hắn tiếp tục, "mẹ mầy ở đâu ?"
Cô chấp tay van lạy,"má tôi mất lâu rồi"
Hắn lại hỏi, "anh em mầy ở đâu ?" Cô ôm mặt khóc nức nở : “Anh em tôi chết hết rồi."
Tên cướp buông dao xuống chầm chậm, té quì trên gối , khóc, "mẹ ơi, ta cũng không có cha mẹ, không nhà cửa, không anh em"

Lưu Nhơn Nghĩa rưng rưng nước mắt vì vùng chợ quê ngày thơ ấu, về mong tìm lại, đã thành chiêm bao mất rồi .

Sinh thời Lưu Nhơn Nghĩa nói: “Tôi không phải là nhà văn như vài người bạn vui đùa quá lời”.
Đúng vậy, Lưu Nhơn Nghĩa không viết văn mà là kể chuyện. Chuyện Xà Tón, Tri Tôn. Mà chuyện Xà Tón của Lưu Nhơn Nghĩa cũng là chuyện của tất cả các chợ quận miền Thất Sơn Châu Đốc, của tất cả các chợ quận sông nước miền Tây trong một thời binh lửa.

Hia Nghĩa ơi! Xui quá! Tui biết hia thiệt là muộn. Mãi tới năm 2008, Lộc Tưởng mới gởi cho hai cuốn sách “Con đường cũ và Như cánh chuồn chuồn”. Phải trời cho tui biết hia sớm hơn, năm 2000, dầu mậu lúi, tui cũng rán mượn đầu này đầu nọ, để có giang hia về Xà Tón.
Mà hia chết rồi, hia đâu còn ngồi uống cà phe ở chợ Xà Tón với tui, để tui được nghe hia nói: “Nè chú em! Để qua kể cho nghe... hồi xưa chổ nầy...” Tui chắc nghe hia kể còn đã hơn đọc hia nhiều.
Nói chuyện với hia về quê mình, Thất Sơn Châu Đốc,Việt Nam, tui lại nhớ Lê Trúc Khanh, cách quê mình chỉ con sông Tiền, sông Hậu mà lần về quê cũ cũng rầu như hia vậy.

“anh về nhớ Ngoại thuở xưa
nhớ hàng cau- nhớ tuổi thơ ngậm ngùi
nhớ bao nhiêu chuyện trên đời
những lòng tham giết con người nghĩa nhân
anh về đây - biết về đâu
dòng sông - kỷ niệm - hàng cau - ngậm ngùi...”

Thôi hia ơi! tui xin chết ở đây, quê người, dẫu còn chén tro, để tôi còn giữ lại được hồn ma năm cũ quê mình đẹp, còn hơn là đối diện phủ phàng hiện thực.
Hia chết rồi, tui về Xà Tón...mà chi!

Hia mất rồi, đêm nay viết về hia, về Xà Tón như lời hứa với Lộc Tưởng, tui lại nhớ đến lời thơ:

“Nếu mai tôi chết tha hương.
Xác thân quàn ở nhà thương thí nào.
Người yêu ai đến nguyện cầu.
Cỏ xanh non mọc trên màu lảng quên”.

Hai năm ngày hia mất, những người nghe hia kể chuyện hổng lảng quên hia đâu. Tui tin chắc rằng những câu chuyện vừa hiếm vừa hay trong “Con đường cũ và Như cánh chuồn chuồn” của hia còn thọ hơn chính cuộc đời của chúng ta nhiều.
Vĩnh biệt Lưu Nhơn Nghĩa!

đoàn xuân thu
melbourne.









 

Xem những bài viết khác của Tác giả Đoàn xuân Thu