Skip to content

NĐCLNH Úc Châu

Increase font size Decrease font size Default font size default color light color
Home Diễn Đàn Bạn Đọc Hai bài viết...
Hai bài viết... PDF Print E-mail
Written by Sưu Tầm   
Wednesday, 15 September 2010 12:11

HAI BÀI VIẾT CỦA HAI PHỤ NỮ TỴ NẠN Ở NA UY

Song Chi & Joyce Anne Nguyễn

alt

Joyce Anne Nguyen (2/3/2010)

LỜI GIỚI THIỆU.- Qua bài viết "Đừng Bảo Tôi Im" của Joyce Anne Nguyễn được phổ biến rộng rãi trên Internet hồi đầu tháng 3, người ta được biết Joyce Anne Nguyễn là con gái của nữ đạo diễn Song Chi, hiện đang tỵ nạn chính trị tại Na Uy.

 

Sinh năm 1965 tại Đà Nẵng, Song Chi (tên thật Lê Bá Diễm Chi) là một trong hai đạo diễn Việt Nam được Ấn Độ chọn để theo học hai năm tại Viện Điện Ảnh - Truyền Hình Ấn Độ. Tốt nghiệp và về nước năm 1998, Song Chi làm việc một thời gian với tạp chí Thanh Niên, sau đó với đài Truyền hình VTV, VietnamNet TV... trước khi trở thành một đạo diễn free lance. Năm 2002, Song Chi đạo diễn bộ phim "Phố Hoài" và năm 2007 thực hiện bộ phim thứ nhì "Nữ Bác Sĩ" dựa trên thiên phóng sự "Bệnh Viện Phụ Sản" của ký giả Thiên Nga. Bộ phim truyền hình dài 18 tập này đã đoạt huy chương vàng Liên hoan Phim Truyền hình Toàn quốc lần thứ 27, năm 2008.

 

Nhưng trước những áp bức bất công trong xã hội Việt Nam dưới sự cai trị hà khắc của chế độ cộng sản, nhất là sau khi chứng kiến sự hèn hạ quỵ lụy của nhà cầm quyền Việt cộng đối với quan thầy Trung cộng, người trí thức trẻ tuổi Song Chi không thể thu mình trong hoạt động điện ảnh. Ngày 09/12/2007 Song Chi đã cùng với một số lớn sinh viên, trí thức, văn nghệ sĩ rầm rập xuống đường biểu tình trước tòa tổng lãnh sự Trung cộng ở Sài Gòn, và kế đó, ngày 19/01/2008, nhân kỷ niệm 34 năm cuộc hải chiến Hoàng Sa, Song Chi lại hiện diện trong cuộc biểu tình chống Trung cộng trước tòa nhà Quốc Hội cũ cùng với các thành viên Câu Lạc Bộ Các Nhà Báo Tự Do. Song Chi cũng không ngần ngại bày tỏ thái độ quan điểm chính trị bằng cách mặc lên người chiếc áo T-shirt chống chủ nghĩa bá quyền của Trung cộng trong thời gian Thế Vận Hội Bắc Kinh (08/8/2008) đang được rầm rộ quảng bá khắp nơi.

 

Như chúng ta đã biết, sau các cuộc xuống đường này, tất cả các văn nghệ sĩ, trí thức đều bị công an Việt cộng sách nhiễu, bắt giam. Blogger Điếu Cày (tức nhà báo Nguyễn Văn Hải) bị truy tố ra tòa và lãnh án tù vì tội "trốn thuế". Tiếp đó là những bản án tù giáng xuống đầu nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa, nhà giáo Vũ Hùng, sinh viên Ngô Quỳnh, nhà thơ Trần Đức Thạch, nhà báo Phạm Thanh Nghiên...

 

Về phần đạo diễn Song Chi thì Nguyễn Việt Hùng, giám đốc hãng phim TFS thông báo sẽ hủy bỏ tất cả các hợp đồng làm việc của bà. TFS nói thẳng là họ bị cơ quan công an gây áp lực vì Song Chi "có vấn đề về chính trị". Bị cô lập và lưu đày ngay chính quê hương của mình và nhận thức rõ rệt những hiểm nguy đang rình rập trước mắt, Song Chi không còn sự chọn lựa nào khác hơn là liên lạc với những tổ chức bảo vệ nhà văn nhà báo của các quốc gia Âu Châu, và cuối cùng Vương quốc Na Uy đã đồng ý chấp nhận cho hai mẹ con bà được định cư với tư cách tỵ nạn chính trị.

 

Ngày 22/4/2009, Song Chi viết mấy lời ngậm ngùi từ giã trên trang blog của mình: "Tạm biệt Sài Gòn, Việt Nam. Tạm biệt tất cả bạn bè, người quen và cả người dưng. Có lẽ sẽ còn lâu lắm mới gặp lại... Mong tất cả mọi người được bình an". Cùng ngày hôm đó, hai mẹ con Song Chi giã biệt mảnh đất quê hương để bay qua thành phố ven biển Kristiansand của Na Uy.

 

"Xã Hội Na Uy Trong Cái Nhìn Của Tôi" là một trong những bài viết của Song Chi kể từ khi bắt đầu cuộc đời lưu vong chính trị ở Bắc Âu. Và "Đừng Bảo Tôi Im" là một bài viết trên Facebook của Joyce Anne Nguyễn, cô con gái 16 tuổi của Song Chi.

oOo

 

XÃ HỘI NA UY TRONG CÁI NHÌN CỦA TÔI

Song Chi

alt

 

Một sự tình cờ của số phận đã đưa tôi đến với đất nước Na Uy, quốc gia có diện tích lớn hơn Việt Nam nhưng dân số chỉ khoảng 4.8 triệu, trong đó số người nhập cư từ các nước khác chiếm khoảng trên 10%. Và con số này vẫn đang tăng lên hàng năm.

 

Tại các thành phố của Na Uy bây giờ bạn có thể bắt gặp dân nhập cư đến từ khắp nơi trên thế giới, từ châu Mỹ như Chi-lê, Brazil, Mexico..., từ châu Âu như Ba Lan, Đức, Ý, Tây Ban Nha..., từ châu Á như Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, Philippines. .., nhiều nhất là từ vùng Trung Đông của châu Á như Iran, Palestine, Afghanistan. .. Nghĩa là chẳng khác gì trên đất Mỹ. Ngay trong ngôi trường dạy tiếng Na Uy cho người nước ngoài mà tôi đang học, đã có thể đếm được khoảng gần 50 quốc tịch khác nhau của học sinh. Có lẽ ý thức được vấn đề dân số ít ỏi của mình trong khi đất đai khá rộng và tiền bạc, tài nguyên cũng không thiếu, chính phủ Na Uy đã mở rộng vòng tay đón dân nhập cư từ các quốc gia khác nhau đến Na Uy theo nhiều con đường khác nhau. Những năm gần đây thì số người từ các nước Trung Đông chiếm tỉ lệ rất cao.

 

So với các cộng đồng khác, người Việt ở Na Uy có khoảng gần 20 ngàn người, có mặt tại đất nước này từ sau năm 1975 với những đợt thuyền nhân bỏ nước ra đi may mắn được tàu Na Uy vớt hoặc vào trại tị nạn rồi chuyển đến Na Uy. Một cộng đồng cũng không phải là nhỏ nếu tính trên tỉ lệ dân số của Na Uy.

 

Na Uy là một đất nước yên bình. Cảm giác được an toàn có lẽ sẽ là cảm giác đầu tiên và chung nhất của những người dân nhập cư dù đến từ quốc gia nào khi chấp nhận chọn Na Uy làm tổ quốc thứ hai. Phải chăng đó là một trong những giá trị lớn nhất mà quốc gia này đem đến cho nhân dân của họ khi tạo ra một môi trường xã hội mà ở đó người ta có thể quên đi nhiều nỗi lo âu, sợ hãi?

 

Nhìn khuôn mặt, dáng dấp người Na Uy trong đời sống hàng ngày cũng thấy toát lên vẻ bình an, không lo lắng không vội vàng, mà thật sự thì có gì phải lo lắng, căng thẳng? Từ khi còn là một đứa trẻ cắp sách đến trường, học sinh ở Na Uy hầu như không phải chịu áp lực về việc học hành - không có sự xếp loại hay phân biệt học sinh giỏi với học sinh kém, xã hội Na Uy quan niệm nên tạo cho trẻ em một tâm lý nhẹ nhàng, thoải mái, mọi đứa trẻ đều như nhau; nếu có một đứa trẻ học kém thì nhà trường sẽ cử giáo viên kèm cặp riêng những môn nào mà em bị kém chứ không bắt em học sinh đó phải học một lớp khác; thầy cô hay nhà trường không bị áp lực về thành tích để ép các em phải học; bố mẹ các em cũng không ép...

 

Trong suốt cuộc đời một người Na Uy họ cũng không phải lo lắng nhiều hay chịu nhiều sức ép từ xã hội. Gần như mọi thứ đều được nhà nước lo toan, đảm bảo; đi học thì được miễn phí cho đến hết Trung học, nếu học tiếp Đại học thì vay tiền ngân hàng sau này đi làm trả, khi có công ăn việc làm thì coi như khỏi phải lo cho tuổi già hay lúc đau yếu, còn nếu không có việc thì vẫn có trợ cấp thất nghiệp với thời hạn khá là... ưu ái; nếu lập gia đình và có con thì đứa con đó mới sinh ra đã được nhà nước phụ một tay chu cấp v.v...

 

Môi trường sạch, thực phẩm sạch, tỉ lệ tai nạn giao thông thấp (chủ yếu vì dân số ít nên xe cộ không phải chen lấn nhau gây ra tai nạn!), bệnh tật cũng ít (ngoài lý do môi trường và thực phẩm sạch vừa nói trên, ở Na Uy các bác sĩ rất hiếm khi cho bệnh nhân sử dụng thuốc nặng "đô", thuốc kháng sinh lại càng khó khăn, còn nếu mua thuốc ở các hiệu thuốc thì luôn luôn phải có toa bác sĩ, nên có lẽ đó cũng là một trong những lý do giúp người Na Uy ít bệnh).

 

Xã hội ổn định. Người dân cũng không có những nỗi lo về việc không được nói điều này không được viết điều kia chỉ trích chính quyền hay không được phép tụ tập, lập đảng v.v... Sống trong một xã hội như vậy nên nhìn chung tính cách của người Na Uy hiền lành, lương thiện, tử tế, không phức tạp. Xã hội thế nào con người thế ấy (hay ngược lại - như con gà và quả trứng chẳng biết cái nào có trước vậy!).

 

Có một vài mẩu chuyện nhỏ mà tôi sẽ kể ra đây như những ví dụ về tính cách lương thiện, tử tế của người Na Uy. Con gái tôi mua một chiếc điện thoại di động cũng khá đắt tiền, nhưng một thời gian sau chỗ cắm để "sạc điện" trên chiếc điện thoại bị lờn, không "sạc" được. Vì vẫn đang trong thời hạn bảo hành nên con bé mang ra cửa hàng. Đầu tiên người ta đổi cho cháu một cái giống hệt để xài tạm trong thời gian họ giữ máy để sửa chữa. Đúng hẹn khi con bé đến, họ thông báo không sửa được và đền cho cháu một cái y hệt nhưng mới toanh. Một vài lần khác cũng tương tự như vậy với những món hàng khác mà tôi đã mua về, đã xé bao ra dùng thử không được, mang ra họ vẫn trả lại đủ tiền.

 

Hay một lần hai mẹ con tôi mua vé xe bus từ Oslo về Kristiansand (giá vé khoảng gần 60 USD/người), chẳng biết loay hoay thế nào rớt mất hai cái vé, khi bước lên xe trình bày với người tài xế, ông ấy liền bảo "Tôi tin chị. Chị cứ lên xe đi, không sao".

 

Tính tôi vốn lơ đãng, ra đường không quên cái này thì cũng quên cái kia. Có lần tôi mua một mớ mỹ phẩm, bỏ quên luôn tại cửa hàng, ngày hôm sau ra họ vẫn còn giữ đó. Nhưng như thế vẫn chưa đủ, tôi xách cái túi vừa lấy lại đi sang một cửa hàng khác mua một cái áo và lại… bỏ quên ở đây, đi một lúc sực nhớ quay lui, lại lấy lại lần thứ hai!

 

Và còn rất nhiều những ví dụ khác.

 

Một cô giáo dạy tiếng Anh mà tôi quen, vốn là người Malaysia lấy chồng Na Uy cũng kể cho tôi nghe nhiều chuyện mà chị đã từng lấy làm ngạc nhiên dù sống ở Na Uy nhiều năm. Như một lần con gái chị về nhà và kể "con nhường hết phần ăn trưa cho một bạn người nước ngoài học cùng lớp vì bạn không mang theo thức ăn", chị hỏi "nhường hết vậy con lấy gì ăn", cô bé hồn nhiên trả lời "nhưng cô giáo dạy vậy mà, cô bảo nên nhường cho bạn khi bạn không có".

 

Ngay từ nhỏ, người Na Uy đã được dạy những điều tử tế, dạy sống lương thiện, dạy trước tiên hãy tin vào người khác nếu muốn người khác tin mình, cũng như không phân biệt, kỳ thị chủng tộc, màu da... nên trong cuộc đời người dân Na Uy nói chung đã sống như vậy.

 

Nói như vậy không có nghĩa xã hội Na Uy là một xã hội hoàn hảo. Cái gì cũng có tính hai mặt của nó. Xã hội Na Uy, có thể gọi là một mô hình xã hội chủ nghĩa khá lý tưởng dù theo chế độ quân chủ lập hiến, cũng có những điểm mạnh và điểm yếu. "Tính chất xã hội chủ nghĩa" coi trọng sự bình đẳng đôi khi lại là một sự cào bằng, làm giảm đi nỗ lực cạnh tranh trong mỗi con người. Thực vậy, người Na Uy có thói quen chấp nhận, bằng lòng với những gì mình có, ít khi muốn đua tranh với người khác hay vươn lên hơn nữa. Khác hẳn với xã hội Mỹ nơi con người phải "cày như trâu", phải cạnh tranh không mệt mỏi, phải vươn lên không ngừng để có một ngày mai tốt hơn ngày hôm qua, hôm nay, và để không bị đào thải. Chính điều đó tạo ra sự tiến bộ không ngừng của xã hội Mỹ, còn các xã hội Bắc Âu nói chung trong đó có Na Uy bị cái sức ỳ vì không có tính cạnh tranh dữ dội như vậy.

 

Và khi đời sống hiền lành, bằng phẳng quá thì con người cũng đơn giản. Không biết có chủ quan, phiến diện không nhưng đôi khi tôi cứ nghĩ, nếu là người làm văn hóa nghệ thuật ở Na Uy thì không biết tôi sẽ sáng tác về cái gì (!). Rất là khó bởi trong cuộc sống có xung đột, mâu thuẫn xã hội gì nhiều đâu, chỉ trừ sáng tác về nỗi cô đơn của con người hay tình yêu chẳng hạn, vốn là những đề tài muôn thuở!

 

Nhìn chung, với một người thích cuộc sống an phận, không lo nghĩ nhiều thì Na Uy là một thiên đường, còn những ai thích một cuộc sống nhiều tính cạnh tranh, nhiều cơ hội khác nhau... thì chưa chắc đã cảm thấy phù hợp với Na Uy.

 

Nhưng dẫu sao, một xã hội mà điều tốt, sự tử tế, lương thiện là phổ biến, còn cái ác, sự không tử tế là chuyện hiếm hoi, một xã hội mà con người tin nhau, và tin vào điều tử tế, đó là một xã hội lành mạnh, là giấc mơ mà tôi đang mơ cho Việt Nam - đất nước tôi, dân tộc tôi.

 

Song Chi

oOo

 

ĐỪNG BẢO TÔI IM!

Joyce Anne Nguyen

alt

 

Có đôi khi suy nghĩ, tôi chợt cảm thấy có lẽ mình nên bỏ tất cả. Bỏ tất cả việc viết lách này. Có rất nhiều lý do để tôi không nên tiếp tục viết.

 Tôi 16 tuổi, ở tuổi này như những người đồng trang lứa tôi nên chú tâm học hành và có những mối quan tâm phù hợp với lứa tuổi.

 Tôi không bị ép buộc phải lên tiếng, và tôi không đủ tư cách để lên tiếng và kêu gọi người khác phải đứng dậy tranh đấu cho quyền lợi cá nhân và thay thế một chế độ khác với những nhà cầm quyền khác, bởi dù gì tôi cũng đang sống ở nước khác, tôi là kẻ hèn nhát đứng từ xa hò hét kêu gọi, khi có chuyện tôi không phải cam chịu gì cả, và tôi nói gì cũng được, gào gì cũng được.

 Có đôi khi tôi cảm thấy nhục nhã và ghê tởm với bản thân. Và có lẽ sự im lặng là lựa chọn tốt hơn cho tôi. Có nhiều lúc tôi cảm thấy như vậy. Dù tôi có viết hàng trăm, hàng ngàn bài, cũng không có điều gì xảy ra. Mọi việc đều diễn ra như vậy. Vô số người đã viết, vô số người đã lên tiếng, vô số người đã đấu tranh và cống hiến cho phong trào đấu tranh dân chủ, nhưng cũng không có gì thay đổi. Việc viết lách của tôi nói chung cũng không có lợi gì. Không tạo nên một sự thay đổi. Cũng không thuyết phục hay lôi kéo được ai. Rất nhiều người cũng đã bảo Việt Nam không cần những người như tôi, và thay vì chê bai chế độ, không đóng góp, có lẽ tôi nên ngậm họng và sống cho đất nước tôi đang sống.

 Có đôi khi tôi cảm thấy mình là một kẻ hèn nhát. Dĩ nhiên khi ở Việt Nam, tôi không viết, ý tôi là tôi có viết về những bức xúc trong xã hội nhưng không viết về chính trị, chẳng phải vì tôi sợ, mà trong nước tôi chưa kịp thấy nhiều để ý thức được người dân trong nước không may mắn như thế nào. Chỉ khi được đến một đất nước khác và đi một số nơi, tôi mới thấy một số điều và so sánh, tôi mới bắt đầu viết về chủ đề này. Nhưng có lẽ tôi nói chung cũng vẫn là một kẻ hèn nhát to miệng, kêu gọi người dân trong nước đứng lên phản kháng, trong khi mình đã an toàn.

 Có lẽ tôi nên im lặng. Và mọi người cùng im lặng.

 Chúng ta hãy cùng ngồi yên và chấp nhận hoàn cảnh, với suy nghĩ mọi nước đều có vấn đề, khó khăn riêng, và mỗi chế độ đều có cái tốt cái xấu của nó.

 Chúng ta hãy cùng im lặng và lờ đi những vấn nạn của đất nước, với an ủi rằng đất nước dù sao cũng đang tiến bộ.

 Chúng ta hãy cùng im lặng và tin tưởng rằng việc im lặng chấp nhận sẽ giúp đất nước bình yên.

 Chúng ta hãy dùng từ "nhạy cảm" để né tránh mỗi khi bất kỳ ai đề cập đến vấn đề an ninh lãnh thổ.

 Chúng ta hãy tập trung học hành, làm việc và đừng quan tâm đến chính trị.

 Chúng ta hãy ngồi yên đó, để Trung Quốc kéo sang tiến hành dự án bauxite ở Tây Nguyên, hủy hoại môi trường sống, giết chết sinh vật, gây bệnh tật cho đồng bào ta, và từ từ chiếm phần trung tâm của đất nước ta.

 Chúng ta hãy ngồi yên đó, để Trung Quốc thuê rừng đầu nguồn và chấp nhận tất cả những hậu quả của nó như sự ảnh hưởng đến sinh thái và lũ lụt, và để dân Trung Quốc kéo sang Việt Nam sống.

 Chúng ta hãy ngồi yên đó, và để đồng bào ta bị đánh cướp hoặc giết chết ngoài biển Đông.

 Chúng ta hãy ngồi yên đó, để tấm bản đồ lưỡi bò đi khắp Trung Quốc, và mọi người dần dần tin rằng biển Đông thuộc về Trung Quốc, Hoàng Sa Trường Sa thuộc về Trung Quốc.

 Chúng ta hãy nhắm mắt lại, và ngưng việc đọc báo đi, để tưởng tượng rằng không có điều gì tồi tệ xảy ra và đất nước vẫn đang phát triển.

 Nhưng liệu tôi, và bạn có thể làm được thế không?

 Nếu muốn, tôi có thể quên Việt Nam đi. Tôi có thể chỉ nên sống cho Na Uy. Và bất kỳ cái gì khác. Bạn cũng vậy. Nhưng liệu chúng ta có thể làm được như thế không?

 Mọi chuyện có lẽ sẽ trở nên đơn giản hơn rất nhiều nếu không có những vấn đề với Trung Quốc. Bây giờ ai cũng biết tình hình giữa Trung Quốc và Việt Nam đã nghiêm trọng như thế nào.

 Không, đừng nói với tôi Việt Nam là nước nhỏ. Không, đừng nói với tôi Việt Nam xui xẻo nằm quá gần một đất nước đầy tham vọng bá quyền như Trung Quốc. Việt Nam không phải là nước nhỏ duy nhất phải chống chọi với một nước lớn. Việt Nam không phải là nước duy nhất nằm gần Trung Quốc. Tôi biết tôi không thể làm được gì cả. Tôi là một cá nhân, và một cá nhân chỉ là được những việc nhỏ nhặt trong giới hạn của một cá nhân. Nhưng nếu nhiều cá nhân gộp lại? "Don’t wait for leaders; do it alone, person to person" (Mother Teresa). Nếu Việt Nam phải đối mặt với Trung Quốc, nếu nhân dân Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ mất nước, ai sẽ cứu Việt Nam ngoài chính người dân Việt Nam? Mỹ ư? Ồ không bạn ạ, người Mỹ chỉ làm những gì tốt nhất cho nước Mỹ, đừng quên Mỹ đang mắc nợ Trung Quốc, và đừng quên không có lý do cụ thể nào để Mỹ phải giúp đỡ Việt Nam. Hay một vị Bụt hiện ra hỏi "Vì sao con khóc?" và phẩy cây phất trần biến điều ước trở thành hiện thực?

 Phật có câu "No one saves us but ourselves. No one can and no one may. We ourselves must walk the path".

 "It’s a dirty world out there, but if no one agrees to do the cleaning, the whole country goes down a shit house" (Vikas Swarup).

 Tôi đủ tỉnh táo để hiểu những bài viết của tôi không đem lại một sự thay đổi cụ thể nào. Có một số người đã hỏi thẳng, tôi nhận được bao nhiêu tiền để viết. Tôi cảm thấy hổ thẹn cho họ. Tôi sẽ không giải thích, tôi chỉ đơn giản trích một câu của Isabel Allende: "How can one not write about war, poverty and inequality when people who suffer from these afflictions don’t have a voice to speak?" Nếu bạn hoàn toàn cho rằng việc viết lách là vô bổ, đừng quên trong chiến tranh không phải ai cũng tham gia chiến đấu, có những người chiến đấu bằng ngòi bút. Có những người đóng góp theo cách riêng của họ.

 

Mọi người biết việc viết lách không đem lại ích lợi gì nhiều. Vô số người đã viết. Vô số người đã lên tiếng. Không có gì được thay đổi. Bản kiến nghị phản đối dự án bauxite được rất nhiều người ký tên cuối cùng cũng bị bỏ mặc. Những người biểu tình phản đối Trung Quốc bị bắt. Bloggers bị bắt và bỏ tù. Không có gì được thay đổi. Nhà nước vẫn tiếp tục làm việc của họ. Họ vẫn chặn Facebook. Họ vẫn kiểm soát thông tin. Họ vẫn cấm nhắc tên Hoàng Sa Trường Sa trên game online. Họ vẫn treo băng rôn chúc mừng quốc khánh Trung Quốc. Họ vẫn xử tù người bất đồng chính kiến. Họ vẫn tiến hành dự án bauxite Tây Nguyên. Họ vẫn tiến hành dự án điện hạt nhân. Họ vẫn cho thuê Trung Quốc thuê rừng đầu nguồn. Họ vẫn... Họ vẫn...

 

Nhưng thay vì đặt câu hỏi tại sao tôi lại viết dù biết việc lên tiếng không đem lại ích lợi, tại sao bạn không hỏi vì sao đã rất nhiều người lên tiếng nhưng vẫn không có điều gì thay đổi? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ hoàn toàn không quan tâm đến nhân dân? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ không cho phép nhân dân biểu tình hoặc chỉ đơn giản là cất tiếng nói? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ gạt ngang không đếm xỉa đến bản kiến nghị phản đối một dự án gây tác hại trầm trọng đến môi trường, sự sống, và cả an ninh, lãnh thổ đất nước? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ chặn blog, chặn website? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi dân oan khiếu kiện, họ không bao giờ giải quyết? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ không đầu tư công sức vào nền giáo dục, tiếp tục những trò cải cách chạy vòng quanh không cần thiết, bằng cách lấy kiến thức năm này đắp vào năm khác và quay vòng? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ không giải quyết vấn đề tham nhũng trầm trọng và giải thích "Việt Nam không phải là nước tham nhũng nhất, Trung Quốc và quốc gia nào cũng có"? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ không màng đến vấn đề giao thông, để hàng chục ngàn người chết mỗi năm vì tai nạn giao thông, và phần lớn vì đường sá chật chội, đầy "lô cốt", kém chất lượng và gây ra nhiều cái chết phi lý? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ xem nhân dân là con cái không được phép cãi lời và "hàng xóm" không cần can thiệp? Họ là những người lãnh đạo như thế nào mà họ lên nắm quyền khi nhân dân không biết họ là ai để bầu cho họ? Họ là những người lãnh đạo như thế nào mà họ dù làm bất kỳ điều gì, vẫn tiếp tục giữ cái ghế của mình? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ e ngại mọi sự so sánh và kết luận đó là vọng ngoại và phản quốc? Họ là những người lãnh đạo như thế nào khi họ không dám nhìn thẳng vào khuyết điểm và huyễn hoặc nhân dân rằng "mọi đất nước đều có vấn đề riêng" và "đất nước ta đang ngày càng tiến bộ"?

 

Ở đây tôi chỉ muốn nói lên vấn đề ý thức. Tôi không có ý định tung hô nước ngoài như nhiều người sẵn sàng chụp mũ. Tôi chỉ đưa ra một vài so sánh. Trong ý thức người dân cũng như người lãnh đạo ở những quốc gia có tự do dân chủ, nhà nước được nhân dân bầu lên, và tồn tại vì lợi ích của nhân dân và đất nước. Nhân dân đóng thuế nuôi các ông lãnh đạo, và khi các ông làm việc không tốt, các ông phải nghe phê bình, và có thể bị phế truất. Có rất nhiều người vẫn thường lầm lẫn giữa khái niệm yêu nước và yêu nhà nước. Tất cả đơn thuần chỉ là trò chơi đánh tráo khái niệm. Một kiểu áp đặt thường thấy. Quốc gia dân tộc là cái trường tồn. Nhà nước là cái tồn tại tạm thời. Khi hai cái đi ngược nhau, tôi không nghĩ tôi nên chọn cái ngắn thay vì cái dài. Có nhiều người sẽ bảo tôi là kẻ vô ơn. Rằng tôi sinh ra và lớn lên dưới chế độ này, tôi ăn cơm trong chế độ này, tôi đi học trong chế độ này, tôi phải mang ơn thay vì phản chủ. Một lần nữa phải nhấn mạnh, đây chỉ là vấn đề ý thức. Không biết vì lý do gì, dường như người dân Việt Nam có thói quen thường sợ hãi và mang ý thức mình đang mang ơn nhà nước. Trong khi thực tế nhà nước lập ra để lèo lái đất nước, và đại diện cho quyền lợi của nhân dân. Tôi phải biết ơn à? Tôi đã nhìn thấy các ông lãnh đạo như thế nào. Một tờ báo chính thức trong nước từng viết, phải mất 175 năm để Việt Nam đuổi kịp Singapore, với điều kiện Singapore đứng yên - điều này là không thể. GDP cũng tụt hàng trên thế giới. Tôi phải biết ơn đất nước vì đã "độc lập, tự do, hạnh phúc" à? Ta độc lập mà ta không dám nhắc đến mối quan hệ Việt Nam - Trung Quốc? Ta độc lập mà ta không dám biểu tình chống Trung Quốc? Hạnh phúc? Hạnh phúc mà sau này vô số người vẫn tìm cách bỏ đi, bằng cách này hay cách khác, hôn nhân, du học, lao động hợp tác, làm giấy tờ giả...? Hạnh phúc mà đa phần những người đã đi đều không muốn về nước sống?

 

Tôi sẽ bị xem là kẻ hèn nhát. Tôi không dám ở ngay trong nước hô hào. Tôi thừa nhận, có nhiều lúc tôi đã tự cảm thấy mình là một kẻ hèn nhát. Tôi đi. Tôi không ở lại. Nhưng cách đây không lâu, ở trường tôi có buổi giới thiệu về một số trường Đại học ở Na Uy và ở những nước khác như Anh, Úc, Mỹ, New Zealand..., có một tấm bảng có dòng chữ lớn: "Do something for your country: LEAVE". May mắn được đi, tôi có những quyền tôi không thể có trong nước. May mắn được đi, bằng những bài viết, dù có thể là vô bổ, tôi đóng góp một phần nào đó. May mắn được đi, tôi có cơ hội mở rộng tầm nhìn, và so sánh sự khác biệt giữa 2 thế giới (tôi thích nói là 2 thế giới). Những người e ngại sự so sánh không thể nhìn thẳng vào những khuyết điểm và hạn chế của bản thân để chỉnh sửa và tiến bộ. So sánh là cần thiết. So sánh dẫn đến cạnh tranh. Cạnh tranh giúp phát triển. Thử tưởng tượng, nếu cả một khu vực bạn sống chỉ có một tiệm giày. Bạn không còn lựa chọn nào khác, dù đẹp dù xấu bạn cũng phải vào đó mua giày. Nhưng nếu có khoảng chục tiệm giày, à không nhất thiết, có 2 tiệm giày thôi cũng được, bạn được quyền lựa chọn vào tiệm A hay tiệm B, và để thu hút khách hàng, mỗi tiệm dĩ nhiên phải cạnh tranh và nâng cao chất lượng sản phẩm. Tương tự với chính trị. Ồ vâng bạn sẽ nghĩ tôi là đứa tâm thần khi so sánh chính quyền với tiệm giày, nhưng tôi chỉ đang phân tích. Nếu có nhiều đảng, các đảng phải cạnh tranh nhau, đưa ra nhiều chính sách vì nhân dân và đất nước, và người dân dĩ nhiên sẽ bỏ phiếu cho cái đảng có nhiều chính sách tối ưu hơn. Nhưng nếu chỉ có một đảng duy nhất, và đặc biệt những người lãnh đạo không bao giờ bị bắt lỗi, không bao giờ bị phê bình, không bao giờ bị phế truất, các ông muốn làm bao lâu cũng được, ngồi đó bao lâu cũng được. Không phải rõ ràng là trong trường hợp đó, cái đảng duy nhất này có thể làm bất kỳ điều gì, kể cả những việc có hại cho đất nước sao?

 

Trong bài viết "Ai không muốn được tự do?", tôi đã có đề cập đến sự tự do. Vấn đề chỉ là khái niệm về tự do. Khi con người đã sống quá lâu trong một xã hội nơi họ không được phép có tư duy độc lập và phát biểu ý kiến thực sự của mình, họ dần dần quên mất lẽ ra là con người, họ nên có quyền cất tiếng nói. Trong nghệ thuật, nếu có khuôn mẫu định sẵn và một dây xích kìm hãm, người nghệ sĩ không thể làm việc với toàn bộ khả năng của mình. Thiếu tự do, con người bị kìm hãm, khả năng bị giới hạn. Cũng như trong đời sống. Albert Camus từng nói "A free press, of course, can be good or bad, but most certainly, without freedom, a press will never be anything but bad". Nói "mỗi nước đều có tự do dân chủ, chỉ là chế độ khác biệt nên sự dân chủ có màu sắc khác nhau" chỉ là lối né tránh cái thực tế chẳng có tự do dân chủ. Nói "mỗi nước đều có vấn đề, không có chế độ nào hoàn hảo" chỉ là một lối lấp liếm không dám nhìn thẳng vào những khuyết điểm của mình.

 

Đúng, không có chế độ nào 100% hoàn hảo. Nhưng cho đến nay, qua thời gian, đến sự tiến bộ hiện nay của loài người, chế độ dân chủ được xem là lựa chọn tốt nhất. Nhưng có lẽ con chim bị nhốt quá lâu trong lồng khi nhìn thấy cửa mở cũng rụt lại không dám bay ra thế giới rộng lớn bên ngoài. Có lẽ con người sợ hãi sự thay đổi. Thay vì góp sức vào một sự thay đổi, thay vì đứng lên bảo vệ cho quyền lợi của chính bản thân mình, họ ngồi yên chấp nhận thực tế và họ cách lơ đi những vấn nạn của đất nước. Erich Fried có câu nói nổi tiếng được viết ngay trên phần còn sót lại của bức tường Berlin tôi đã may mắn có dịp thấy tận mắt: "He who wants the world to remain as it is doesn’t want it to remain at all".

 

Nếu muốn, tôi có thể đáp máy bay về nước, có thể để bị bắt và ngồi tù, lúc đó mọi người sẽ biết đến tôi, sẽ cuối cùng công nhận tôi chứng minh được những gì mình đang nói thay vì khoác lác phô trương, sẽ cuối cùng ban cho tôi một danh hiệu, hay một tấm bằng khen để sau này ra tù tôi treo trong nhà và tự hào giới thiệu mỗi khi khách đến, nhưng liệu điều ấy có giúp ích được gì không? Ý tôi không phải bảo việc ngồi tù là vô bổ. Tôi rất nể trọng và kính phục những người đã dám lên tiếng và chấp nhận việc ngồi tù là một cái giá của việc tranh đấu của mình. Tôi thực sự rất nể trọng họ. Và cảm thấy những gì mình làm chẳng là chút gì so với những gì họ đã làm. Và nhiều lúc cảm thấy bản thân là một kẻ hèn nhát đáng ghê tởm.

 

Nhưng…

Đừng bảo tôi im vì tôi sống ở Na Uy.

Đừng bảo tôi im vì tôi 16 tuổi.

Đừng bảo tôi im và bảo tôi chưa đủ trải nghiệm.

Đừng bảo tôi im và bảo tôi thiếu hiểu biết.

Đừng bảo tôi im và kết tội tôi chỉ copy và paste.

Đừng bảo tôi im vì bạn im.

 

Xem những bài viết khác của Tác giả Sưu Tầm